Nguy cơ “lạm phát” luật

Chính phủ có trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội hai phương án cho chương trình xây dựng luật năm 2015, phương án 1 gồm 94 dự án luật và phương án 2 là 90 dự án luật. Ông Phan Trung Lý, Chủ nhiệm Ủy ban luật pháp lo ngại: “Số lượng như vậy là vượt quá khả năng chuẩn bị cũng như quỹ thời gian của các cơ quan trình, cơ quan thẩm tra, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và khả năng coi xét, phê duyệt của Quốc hội”. Để ứng phó với nguy cơ “lạm phát” luật, Ủy ban Pháp luật có nhấn mạnh 4 ý kiến rằng, cần ưu tiên đưa vào chương trình các dự án triển khai thi hành Hiến pháp, trong đó nối khẩn trương sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các dự án về tổ chức bộ máy quốc gia, các dự án quy định về kinh tế thị trường định hướng tầng lớp chủ nghĩa, quyền con người, quyền và trách nhiệm căn bản của công dân. Chỉ đưa vào chương trình những dự án có thuyết minh rõ ràng về sự cần thiết ban hành, phạm vi điều chỉnh, đối tượng ứng dụng, các nội dung căn bản; việc đưa các dự án vào chương trình phải tính đến quỹ thời kì, khả năng thực tại của cơ quan soạn thảo, cơ quan kiểm tra và thời kì Quốc hội coi xét, duyệt; tránh dồn quá nhiều dự án vào một cơ quan; ưu tiên đưa vào chương trình các dự án đã có trong chương trình nhiệm kỳ khóa 13; đối với các dự án chưa có trong chương trình chỉ bổ sung khi thực sự cấp thiết và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm Pháp luật. “Đưa vào rồi lại rút ra” Chính phủ có trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội hai phương án cho chương trình xây dựng luật năm 2015, phương án 1 gồm 94 dự án luật và phương án 2 là 90 dự án luật. Cả hai phương án đều bị các ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội “chê”, là nhiều dự án theo kế hoạch triển khai thi hành Hiến pháp ở thời đoạn cần phải sớm ban hành, nhưng không được đề xuất đưa vào chương trình năm 2015 và cũng không nêu rõ lý do, như dự án: Luật Bảo vệ bí mật nhà nước, Luật Về hội, Luật Tiếp cận thông báo, Luật Biểu tình... Một số dự án được đề nghị đưa vào chương trình nhưng không có thuyết minh, như Luật Đơn vị hành chính, Luật Thương mại (sửa đổi). Đã thế, việc xây dựng chương trình “chưa nghiêm, nhiều khi vừa trình xong lại xin rút ra” như ý kiến của Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển. Về sự trễ hẹn hết lần này đến lần khác của Luật Ngân sách nhà nước sửa đổi, ông Hiển tỏ vẻ nóng ruột: “Vừa qua Luật Ngân sách, Chính phủ đã xin lùi từ kỳ họp thứ 7 sang thứ 8, nhưng có nhẽ sẽ còn phải nối kéo lùi sang kỳ họp thứ 9, dẫn đến việc xây dựng kế hoạch ngân sách sẽ gặp rất nhiều vướng mắc”. Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Trần Văn Hằng cũng nói, cái yếu của Chính phủ lâu nay nay là “cứ đưa vào rồi lại rút ra”. Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc thì có cảm nhận chương trình xây dựng luật “cứ minh mông, nên mất nhiều thời kì mà chất lượng không đạt. Có những luật cần thiết thúc bách phải ban hành thì cứ chờ chán chê mê mỏi”. Hay thì thật là hay... Với các lý do như phấn đấu đến hết nhiệm kỳ Quốc hội khóa 13 (vào năm 2016) phải cơ bản hoàn thành việc xây dựng đầy đủ luật pháp điều chỉnh các lĩnh vực trọng điểm..., Chính phủ đề xuất năm 2015, Quốc hội tổ chức thêm một kỳ họp bất thường về công tác xây dựng luật pháp. Khen đề xuất này của Chính phủ là “rất hay”, nhưng Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Phùng Quốc Hiển không tán thành, vì cho rằng nếu có kỳ họp bất thường thì cũng khó mà cải thiện được tiến độ xây dựng luật với tình trạng soạn thảo chậm, không đạt đề nghị đề ra như bây chừ. Đồng quan điểm, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại nói: “Tổ chức thêm một kỳ họp chuyên đề nữa không giải quyết được vấn đề. Vị chất lượng luật trình không đáp ứng được nhu cầu”. “Nếu thêm một kỳ họp nữa các đại biểu lại phải đi ra, đi vào. Nhưng băn khoăn lớn nhất là thời kì Chính phủ trình ra Quốc hội có kịp hay không? Chất lượng như thế nào? Chứ luật kém mà trình ra cũng bó tay”, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội bổ sung. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật rành rẽ phân tách: “Từ sau khi kết thúc kỳ họp thứ 8 đến kỳ họp thứ 9 chỉ có 5 tháng lại trùng vào Tết Nguyên đán; từ sau khi kết thúc kỳ họp thứ 9 đến kỳ họp thứ 10 chỉ có 4 tháng. Nếu tổ chức thêm một kỳ họp chuyên đề vào giữa các kỳ họp thường lệ thì chỉ có thể vào tháng 3 hoặc tháng 7, nên nếu chỉ có 1 đến 2 tháng để cho ý kiến, hấp thụ, chỉnh lý đối với khoảng 20 dự án luật thì sẽ không thể đảm bảo thời gian, nhất là sẽ không đảm bảo chất lượng. Thứ hai, ảnh hưởng đến việc tổ chức Đại hội Đảng các cấp và các hoạt động thường nhật khác. Thứ ba, theo đề nghị của Chính phủ, nếu tổ chức một kỳ họp chuyên đề cũng chỉ xem xét, ưng chuẩn được nhiều hơn 4 dự án so với việc không tổ chức thêm kỳ họp chuyên đề. Mặt khác, việc tổ chức thêm một kỳ họp sẽ kéo theo nhiều chi phí, nhất là phí đi lại của đại biểu”.