Hoàn thiện thể chế chính sách và phương tiện quản nợ công

Ảnh minh họa: Internet Trong cuộc hội thảo về nợ công tổ chức trong cả ngày 11-7, tại tỉnh thành Đồng Hới (Quảng Bình), chuyên gia kinh tế TS Vũ Đình Ánh là người trước hết thể hiện bài tham luận đã dẫn con số tuyệt đối về nợ công của Việt Nam do Đồng hồ nợ công thế giới (GDC) của Tạp chí The Economist ban bố ngày 27-3-2014, và cho biết: dù rằng theo số liệu của GDC, nợ công của Việt Nam chỉ chiếm 48% GDP, thấp xa con số trên 53% GDP do Việt Nam ban bố, nhưng đã vượt 80 tỉ USD, tăng 11,2% so với năm trước. Tính trên dân số 90,535 triệu người, đến cuối tháng 3-2014, mỗi người Việt Nam hiện đang gánh khoản nợ trung bình gần 20 triệu đồng. Chừng độ an toàn nợ của Việt Nam cũng cao hơn so với các nước ở vùng hiểm nguy như: Trung Quốc, Ấn Độ, Úc, Brazil, Nhật, Mỹ và nhiều nước châu Âu. Theo GDC, chỉ tính từ tháng 1-2013 đến tháng 3-2014 nợ công của Việt Nam đã tăng thêm 9,887 tỉ USD, nhàng nhàng tăng gần 700 triệu USD mỗi tháng và tăng thêm gần 100 USD/người. Nói về khả năng trả nợ công của Việt Nam, chuyên gia Vũ Đình Ánh cho rằng: Điều này hệ trọng đến hàng loạt yếu tố kinh tế tài chính, trong đó nhân tố ngân sách Nhà nước đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Tình hình nợ công và khả năng trả nợ không thể cải thiện nếu thâm hụt ngân sách quốc gia vẫn tiếp chuyện duy trì ở mức cao và không có triển vọng thu hẹp, dừng lại và chuyển sang thặng dư ngân sách. Ngoại giả, việc vay mới để trả nợ cũ (đảo nợ) là hậu quả tất yếu của không có nguồn trả nợ và khiến cho quy mô nợ điển tích ngày càng cao, thế tất dẫn đến khủng hoảng nợ…. TS Lê Đăng Doanh cho rằng: Vấn đề then chốt là chúng ta vay nợ để đầu tư hay để chi tiêu. Nếu vay nợ nhưng đầu tư không hiệu quả, hay vay nợ để ăn tiêu thì nợ sẽ chồng lên nợ. Tôi nghĩ đây là vấn đề chủ chốt của vấn đề nợ công của chúng ta bây chừ. “Nếu chúng ta không coi xét hiệu quả của việc vay nợ thế nào, bao giờ trả được nợ với từng dự án, đề án cụ thể thì bít tất sẽ dồn gánh nặng vào ngân sách, vào Bộ Tài chính. Như thế một mình Bộ Tài chính không thể nào giải quyết được” – chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh nói. TS Đinh Tuấn Minh, Viện Chiến lược và Chính sách Khoa học và Công nghệ cho rằng: Việc sớm chuẩn bị cho một kế hoạch tài khóa bền vững Diet chuot dài hơi hơn sẽ là rất cấp thiết giúp cho nền kinh tế tránh được những cú sốc tài khóa thụ động trong ngày mai. Chuyên gia Đinh Tuấn Minh khuyến nghị: Bộ Tài chính phải có giải pháp cần thiết bảo đảm an toàn, an ninh tài chính về nợ công, nợ Chính phủ trong giới hạn cho phép, tái cơ cấu nợ công theo hướng chuyển từ cơ cấu vay ngắn hạn sang vay dài hạn, phát hành trái khoán Chính phủ có hạn vận dài hơn, hạn chế sử dụng vay mới để đảo nợ cũ… “Tuy nhiên, thực hiện những nhiệm vụ này không đơn giản và một mình Bộ Tài chính chẳng thể thực hành được nếu thiếu sự chỉ đạo kiên quyết của Chính phủ, sự giám sát chém đẹp của Quốc hội và sự kết hợp của các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp có hệ trọng ở Trung ương và địa phương” – TS Đinh Tuấn Minh trông. Trước các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, ông Hoàng Hải, Phó Cục trưởng Cục quản ngại nợ và Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính) đã diễn đạt một loạt giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản nợ công. Ông Hoàng Hải cho biết: đầu tiên, hoàn thiện thiết chế chính sách và công cụ quản lí nợ. Theo đó, nối sửa đổi các văn bản pháp luật về quản nợ đối với nguồn vốn vay nợ, bao gồm cả đánh giá lại Luật quản nợ công. Đồng thời xây dựng các phương tiện quản ngại nợ, từng bước ăn nhập với thông lệ quốc tế. Ngoài ra, Bộ Tài chính sẽ phối hợp khắc phục các bất hợp lí trong tổ chức, huy động, phân bổ, dùng, quản, trả nợ. Xây dựng chương trình đầu tư công trên cơ sở rà soát lại các chương trình mục tiêu nhà nước/dự án trung đọc thêm tâm. Tranh thủ nguồn vốn vay ODA, ưu đãi ở mức có lí, hài hòa hóa thủ tục vay nợ/viện trợ. Ông Hoàng Hải cho biết thêm: Sẽ kiểm soát chặt chịa việc cấp và cai quản bảo lãnh Chính phủ, chỉ xem xét cấp bảo lãnh vay đối với các dự án thúc bách, công trình trung tâm quốc gia, có biện pháp xử lí cụ thể đối với dự án gặp khó khăn trong việc trả nợ đến hạn. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng chú trọng đến công tác quản lí nợ của chính quyền địa phương. Theo đó, hoàn thiện cơ chế cho vay lại vốn vay và trả nợ vốn vay chính quyền địa phương, bảo đảm an toàn nợ và khả năng thanh khoản của ngân sách địa phương; đa dạng hóa hình thức huy động vốn đầu tư phát triển, phát hành trái khoán Chính quyền địa phương, BOT, BT, BTO, PPP... Tập hợp nguồn vốn vào những công trình trung tâm, thúc bách, có hiệu quả kinh tế cao, hoàn tất trong tuổi 2011-2015.